Brains, Buildings, Business: Universiteiten en hun campussen: naoorlogse campusbouw en -ontwikkeling in Nederland

Universiteiten en hun campussen: naoorlogse campusbouw en -ontwikkeling in Nederland

Vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw verrezen aan de rand van Nederlandse universiteitssteden moderne laboratoria, ziekenhuizen en andere universiteitsgebouwen, waardoor soms compleet nieuwe stadsdelen ontstonden. Grote nieuwbouwprojecten werden gerealiseerd, zoals de Uithof in Utrecht, Paddepoel (tegenwoordig het Zernike complex) in Groningen, de Delftse campus, en het universiteitscomplex van de Vrije Universiteit in Amsterdam-Buitenveldert. Universiteiten maakten verschillende keuzes, maar tegelijkertijd zijn er tendensen die overal zichtbaar zijn. Vaak moesten in de loop der tijd de oorspronkelijke plannen worden bijgesteld, doordat prognoses anders uitpakten, financiële mogelijkheden verminderden, of de eisen voor een gebouw werden aangepast – al dan niet vanwege de omvang van nieuwe apparatuur. Ook veranderende idealen over wetenschap en universiteit speelden een rol; zo werd vanaf de jaren 1980 gestreefd naar de bouw van zogenaamde ‘science parks’, mede bedoeld om de samenwerking tussen de universiteit en het bedrijfsleven te bevorderen. Vanaf het begin van de eenentwintigste eeuw zijn veel campussen door sloop, renovatie en nieuwbouw opnieuw sterk van karakter veranderd.

Op deze eerste congresdag wordt de geschiedenis van verschillende Nederlandse universiteitscampussen onder de loep genomen. Hoe verliep de bouw, besluitvorming en ontwikkeling? Wat waren de achterliggende idealen; welke rol speelden buitenlandse voorbeelden? Waarom kozen sommige universiteiten ervoor slechts een deel van de universiteit te verplaatsen en concentreerden andere al hun gebouwen op één campus? En wat waren de gevolgen van de nieuwe huisvesting voor de stad en regio, en voor de universiteit zelf; heeft de ruimtelijke ontwikkeling bijvoorbeeld invloed gehad op de wijze waarop onderzoek en onderwijs aan een instelling zich ontwikkelden? En hoe veranderde de relatie tussen stad en universiteit hierdoor; functioneerden universiteiten als gangmakers van stedelijke ontwikkeling of waren ze vooral met zichzelf bezig?

Sprekers:

• Klaas van Berkel (RuG), 'Campus of archipel? De ruimtelijke ontwikkeling van de Rijksuniversiteit Groningen 1945-1965'

• Marja Gastelaars (Universiteit Utrecht), 'De Utrechtse Uithof: werkprocessen en de selectieve migratie naar het buitengebied van stad én universiteit'

• Péjé Knegtmans (UvA), 'Campusplannen aan de UvA in de jaren 1960'

• Ruben Verwaal (Erasmus MC), 'Een maquette op grote schaal: De Campus van de Medische Faculteit Rotterdam'

• Jorrit Smit MSc (Universiteit Leiden), 'Zernike Science Park Groningen, 1981-1992: een ‘nationaal experiment’ om de (regionale) ‘innovatiekloof’ te overbruggen'

• Ton van Helvoort (Acta Biomedica), 'Agenda Amerika: De Scheikunde als avant garde in de amerikanisering van de Nederlandse ß-faculteiten'

• Abel Streefland (TU Delft), 'De naoorlogse ontwikkeling van de campus van de TU Delft’

• Ab Flipse (VU Amsterdam), 'Een cité universitaire in Tuinstad Buitenveldert. De VU Amsterdam: gebouwencomplex - campus - kenniskwartier'

• Esther Gramsbergen (TU Delft), 'Enclave of gangmaker voor stadsontwikkeling? Stedelijke integratie van naoorlogse universiteitscampussen als actuele ontwerpopgave'

Programma:
Het volledige programma inclusief abstracts vindt u hier.

Locatie en tijd: 
Donderdag 29 november, 9:30-17:00 uur;
VU Amsterdam Hoofdgebouw, Boelelaan 1105, 1081 HV Amsterdam
Zaal: PThU-zaal, 1e etage: 1E-24

Organisatie:

CLUE+, interfacultair Research Institute for Culture, Cognition, History and Heritage van de VU in samenwerking met Gewina, Belgisch-Nederlands Genootschap voor wetenschaps- en universiteitsgeschiedenis, de Facilitaire Campus Organisatie van de Vrije Universiteit en het Stevin Centre for History of Science and Humanities van de VU.

Deze dag maakt deel uit van het tweedaags congres  ‘Brains, Buildings and Business: De Vrije Universiteit en de Zuidas’ op 29-30 november 2018.

Opgeven voor deelname aan één of beide congresdagen is verplicht en kan (binnenkort) hier